Alternatif Akım

Döner Alan

iki kutuplu bir çark üzerinde döner alan etkisi

Döner alan nedir , nasıl oluşur sorularına cevap verebilmek için şöyle bir deneyden faydalanabiliriz. Şekil – 2’de yıldız devreli bir jeneratöre aynı devre türünde bir motor bağlanmıştır. Ancak bu motor içinde kutup çarkı yerine dönebilen bir pusula iğnesi bulunmaktadır.

Jeneratöre mekanik güç verilip döndürüldüğünde, pusula iğnesinin döndüğü görülecektir.

Döner alanın devre modeli, döner alan nasıl oluşur
Şekil-2 : Döner alanın devre modeli

Jeneratöre bu şekilde bağlı motorun her sargısında değişken bir manyetik alan oluşur. Ortaklaşa manyetik alanın durumu üç alternatif akımın ani değerlerine bağlıdır. (Şekil-1:Yazının başındaki hareketli resimde (döner manyetik alan animasyon))

Tam bir periyodun geçişinde bu ortaklaşa manyetik alan 360° döner ve pusula iğnesini birlikte döndürür. Bu tür dönen bir manyetik alan Döner alan olarak tanımlanır.

Şekil-2’de görülen jeneratörün ürettiği akım üç fazlı bir alternatif akım olduğu için:

Bir daire üzerinde birbirlerine göre 120 şer derece farklarla düzenlenmiş sargılar içinden geçen üç faz alternatif akım, döner alanı oluşturur.

Tam bir periyodun geçişiyle iki kutuplu bir makinanın döner alanı bir tur yapar. İşletme akım frekansı 50 Hz ise, döner alanın dakikadaki devir sayısı : 60 . 50 = 3000 dir( devir sayısı = 120. f / p , bu formülde f : işletme frekansı p: kutup sayısı ). Böyle bir makinada iki faz iletkeninin birbiriyle bağlantıları değiştirilirse, döner alanın aksi yönde dönmeye başladığını göreceğiz. Döner alanların böyle  karakteristiklerinden üç fazlı motorlarda yararlanılmaktadır. (Elektrik makinalarını anlatırken buna değineceğiz.)

Not: iki kutuplu bir makinadan : “dönen rotorun iki kutup başlı olduğu” anlamı çıkartılmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.